Gevechtshelmen / Combat helmets

Dutchhelmets.nl

Dutchhelmets.nl is lid en houder van het Keurmerk Online-Musea.nl.

 

Dutchhelmets.nl is member of and has the Online-Musea.nl certificate.

 

Gevechtshelmen gebruikt door de Nederlandse Krijgsmacht

Combat helmets used by the Netherlands Armed Forces

 

The origin of the modern combat helmet

 

Text under construction.

Het ontstaan van de moderne gevechtshelm

 

Al voor de middeleeuwen gingen soldaten over om het hoofd te bedekken met, in eerste instantie, leren kappen, die gaandeweg met ijzeren stroken verstevigd werden (Romeinen, Vikingen). Later verschenen de harnassen met de saladehelm, de pothelm en de toernooihelm. Onder een grote, zware helm werd soms een bekkeneel (een kleine, ronde, gevoerde helm) gedragen. Tezelfdertijd verschenen ook de vizieren, al of niet afsluitbaar. Het salueren van de hedendaagse soldaat is in feite afkomstig uit de middeleeuwen ten tijde van de riddertoernooien, van de beweging van het omhoog klappen van het vizier.

 

Men ging in de loop der eeuwen er toe over, helmen uit te dossen met kleurrijke, weelderige vederbossen of staarten van paardehaar. Door het aanbrengen van, overigens sierlijke ornamentiek, werden de stoere lijnen van het metaal van het hoofddeksel verdoezeld. De militaire mode sprak, toen al, een hartig woordje mee. De tijd kwam, dat het uiterlijk aanzien van de krijgsman op het eerste plan werd geschoven, hetgeen ten koste ging van zijn bescherming. Een dergelijke situatie zou voortduren tot in onze dagen. Aangevangen in de 18e en 19e eeuw was de toestand in het begin van onze eeuw, internationaal gezien, nog volkomen ongewijzigd. Tot zelfs in het begin van de 1e Wereldoorlog droegen cavalerieeenheden van de Franse en Duitse legers, zoals b.v. de kurassiers en dragonders, helmen uitgevoerd in een lichte metaalsoort,

rijkelijk versierd met véél ornamentiek zoals kammen, pieken, rozetten, kokardes en emblemata. Het waren prachtexemplaren, maar volkomen ongeschikt voor een afdoende schedelbescherming in een moderne oorlog.

 

De Franse legerleiding komt de eer toe het begin te hebben gemaakt met de vervaardiging van zo'n eenheidshelm. Generaal Adrian, Intendant militair van het Franse leger, vernam dat de poilu's in de loopgraven de deksel van het etensblik op de rood-blauwe kepi plaatsten om zo nog enige bescherming te zoeken tegen de dodende granaatsplinters. De generaal werd hierdoor op een idee gebracht. Er moest snel een stalen voering voor de kepi worden ontworpen, welke onzichtbaar zou zijn en de schedel voor een deel zou beschermen. De mooie vlotte kepi, de

trots van de Armée, behoefde dan niet te worden afgeschaft.

Deze "pantsering" van de kepi voldeed uiteraard niet, zodat er een commissie in het leven werd geroepen (1914/1915), welke tot taak kreeg een uniforme stalen helm te ontwerpen. Eduard Detaille, de beroemde Franse schilder van het militaire genre, maakte het ontwerp.

Sterk geinspireerd door de reeds in gebruik zijnde dragonder- en Franse brandweerhelm, kwam in 1915 als de "Casque-Adrian" van de tekentafel. Deze helm is onder verzamelaars beter bekend als de "m15" of "model 1915".

Dit uiteindelijke model was samengesteld uit diverse onderdelen, de bol, de geprofileerde kam met de luchtroosters, de klep voor en achter en voorop, in metaal, de wapen- en regimentsemblemen. Het waren noodlottige versieringen. Ook hier werd weer de practische waarde opgeofferd aan de schoonheid. Het metaal was dun en blikkerig, zodat menige scherf dit nieuwe hoofddeksel doorboorde én de schedel, die eronder zat .

Het nieuwe Franse model werd echter in alle haast aan de verschillende fronten uitgereikt. Toen bij de gealliëerde vrienden het khaki, groengrijs of het beroemde "bleu d'horizon" werd ingevoerd, behoorde de "Casque Adrian" tot de nieuwe uitrusting van de frontsoldaat.

Vele landen hebben uiteindelijk de Casque Adrian ingevoerd en Nederland heeft 10.000 Casque Adrian helmen aangekocht om versneld troepen te kunnen voorzien van een stalen helm in 1916.

 

Het Britse War Office was in hetzelfde periode ook op zoek naar een stalen helm. Aanvankelijk werden 500 Franse Casque Adrian helmen getest en de resultaten waren negatief. De Franse helmen waren niet sterk genoeg, boden onvoldoende bescherming en de productie was te complex voor massaproductie. Alle aandacht werd gericht op de uitkomsten van een studie naar een eigen Britse helm.

Het ontwerp van John Leopold Brodie, afgeleid van de middeleeuwse stormhoed, werd verkozen. De nieuwe Britse helm werd in september 1915 ingevoerd als de Brodie's Steel Helmet, War Office Pattern. De Brodie is uiteindelijk doorontwikkeld tot de mkII welke tot eind jaren '50 van de vorige eeuw werd gedragen door Nederlandse troepen.

 

Het eerste Duitse initiatief tot het ontwikkelen van een stalen helm kwam van Luitenant-Kolonel Hesse, een staf officier van de Legergroep Gaede. Hij ontwikkelde op eigen kracht een stalen beschermkap waarvan uiteindelijk ongeveer 1500 stuks van werden geproduceerd.

De ontwikkeling van de Duitse Stahlhelm begon in de zomer van 1915. Een belangrijk element in het ontwerp was het nekscherm en uitstekende vizier. Na succesvolle proeven in januari 1916, werd de Stahlhelm ingevoerd bij alle troepen.

 

 

Bronnen: 'De Nederlandse stalen helm' van drs. Kevin de Joode, 'Nederlandse legerhelmen' van dhr. F.J.H.Th. Smits en Wikipedia.

 

Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten

Netherlands Interior Armed Forces

 

Copyright Dutchhelmets©. Alle rechten voorbehouden / All rights reserved