page contents
SMID en DIVI

School Militaire Inlichtingen Dienst (SMID) en Defensie Inlichtingen en Veiligheids Instituut (DIVI)


Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd in Engeland begonnen met het opleiden van Nederlands personeel voor inlichtingen werkzaamheden. Het betrof hier voornamelijk personeel geselecteerd door Nederlandse instanties en aangewezen voor agentenwerk in het bezette Nederland. Het selecteren gebeurde door de Militaire Inlichtingendienst (MID), de Bureau Inlichtingen (BI) en de Bureau Bijzondere Opdrachten (BBO).

Bijna alle operationele inlichtingenpersoneel werd opgeleid op Engelse inlichtingen scholen en naast de agentenopleiding had men ook opleidingsinstituten voor gevechtsinlichtingen (battle-intelligence schools). Een daarvan was gevestigd in het Engelse Farnham. Enkele Nederlandse officieren werden opgeleid voor inlichtingenfuncties bij de latere Prinses Irene Brigade. Ook in Nederland werd door het verzet praktijkervaring opgedaan op het gebied van inlichtingenwerk.

 

Ondanks de opgedane ervaring en hoeveelheid opgeleid personeel, viel de oogst van inlichtingenfunctionarissen na de oorlog tegen. Velen waren gesneuveld, gedemobiliseerd of waren vertrokken naar Nederlands Indië. Er was dan ook een schrijnend gebrek aan gekwalificeerd inlichtingenpersoneel in de jaren 1945-1946.

 

In 1945 vertrokken lichte infanteriebataljons met provisorisch opgeleid inlichtingenpersoneel naar Indië. Het gebrek aan goed opgeleid inlichtingenpersoneel werd daar aan den lijve ondervonden. Een noodoplossing was het voorstel om op een eenvoudige School Militaire Inlichtingen, bemand door drie officieren en enkele onderofficieren, cursussen van twee weken te geven. Dit idee was echter niet van de grond gekomen.

 

In de jaren direct na de Tweede Wereldoorlog namen ook drie groepen van Nederlandse officieren deel aan de Engelse cursussen voor gevechtsinlichtingen bij de School of Military Intelligence in Farnham. Zij waren bestemd voor gevechtsinlichtingen functies bij eenheden bestemd voor Indië, de 7 Decemberdivisie en voor de 2de Divisie. Enkelen bleven in Nederland achter en werden de eerste instructeurs in Breda.

Door de officieren die aan deze cursussen deel hadden genomen, werd sterk aangedrongen op een soortgelijke opleiding in eigen land. Het werd uiteindelijk 16 juni 1946 dat de School Militaire Inlichtingendienst (SMID) bij Ministeriële Beschikking werd opgericht. De legering was in het Julianakamp te Kijkduin, waar ook het Indische Instructiebataljon (IIB) was gevestigd.

Met steun van de Engelse school in Farnham werd in zeer korte tijd een cursus gevechtsinlichtingen (GI) en een cursus veldveiligheid (W) ontwikkeld. In de periode van 16 juni 1946 tot 31 december 1947 werden aan 426 cursisten les gegeven, waarvan aan 275 een 6-weekse cursus gevechtsinlichtingen.

Achteraf gezien heeft achter de schermen in de eerste 6 maanden van 1946 een rijpingsproces plaatsgevonden dat leidde tot de oprichting van de School MID.

 

In augustus 1946 werd aan de SMID een leraar Maleis aangesteld en de eerste cursus Maleis werd bezocht door zeer veel KNIL-personeel, dat later werd ingedeeld bij het Korps Speciale Troepen (KST).

In 1947 werd de SMID naar Breda overgeplaatst, waar ze een zelfstandig bestaan leidde. De school was ondergebracht in de oude besmettelijk zieken barak van de voormalige Koninklijke Militaire Academie (KMA). Een stenen gebouw, waarin 5 bureaus en 3 leslokalen beschikbaar waren. Legering van de cursisten was in de bijgebouwen van de KMA.

 

Omstreeks september 1947 ging er een bezuinigingsgolf door het Nederlandse leger en ook de SMID zou hiervan de gevolgen ondervinden. Juist toen in samenwerking met de sectie MID van de Generale Staf door commandant SMID een voorstel was ingediend om de school uit te breiden in verband met de te verwachten opdrachten tot het opleiden van personeel voor het veldleger, kwam als een donderslag bij heldere hemel het bericht dat de SMID zou worden teruggebracht tot de status van Cursus Militaire Inlichtingendienst (CMID) en zou worden ingedeeld bij de Infanterieschool, die men wilde oprichten te Harderwijk.

 

Reeds spoedig kreeg de CMID een goede naam omdat er goede resultaten werden geboekt. Na verloop van tijd verscheen hulp in de vorm van twee afgestudeerde vaandrigs die na hun Gl-cursus aan konden blijven als hulpinstructeur.

In het voorjaar van 1950 werd bij het Hoofdkwartier der Generale Staf (HKGS) een nieuw bureau opgericht, namelijk het Bureau Planning Inlichtingendienst (G2D). De Amerikaanse organisatie werd toen ten aanzien van de staven ingevoerd en ook de CMID heeft in enkele maanden tijd al zijn lessen herzien met gebruikmaking van Amerikaanse voorschriften en publicaties.

In 1950 begonnen ook de fundamenten van 101 MIDcie te ontstaan. Er waren plannen om een legerkorps met 2 divisies op te richten met een MIDcie op legerkorps niveau.

 

Door hoofd G2D, werd aan de hand van het oude plan van oktober 1947 een nieuwe poging gedaan om de CMID weer naar zijn oude staat van school terug te brengen. Men wist het plan erdoor te krijgen en er groeide dus weer een echte School Militaire Inlichtingendienst uit de CMID.

In het najaar van 1950 kwam de uitvoering van het nieuwe plan tot stand en per oktober 1950 werd de Cursus Militaire Inlichtingen (CMID) gereorganiseerd naar de Schoolcompagnie Militaire Inlichtingendienst (SchoolcieMID).

Per 1 september 1951 werd Koninklijk Besluit no. 1 van 1 oktober 1951 bekrachtigd, waarmee de school officieel was opgericht. De officiële naam luidde School Militaire Inlichtingendienst (SMID) en werd de Oranje-Nassaukazerne te Harderwijk de standplaats.


Op 8 november 2005 werd de SMID opgeheven en werd de oprichting van het Defensie Inlichtingen en Veiligheids Instituut (DIVI) een feit. Dit gebeurde tijdens een ceremonie op de Simon Stevinkazerne in Ede.

In het eerste kwartaal van 2007 verhuisde het DIVI naar ‘t Harde, waar de fysieke samenvoeging met de luchtmacht- en de marinecollega’s een feit werd. Met het oprichten van JISTARC in 2011, werd het DIVI ook als eenheid onder het JISTARC geplaatst.


Een Engelse schoudertitel uit de 2e Wereldoorlog zoals deze werd gedragen door Engels Inlichtingen personeel. Dergelijke schoudertitels werden ook gedragen door de Engelse instructeurs op de School of Military Intelligence in Farnham, waar Nederlandse inlichtingen personeel werd opgeleid.