page contents
Helmcamouflage
De Nederlandse stalen helm 1916-1992


Helmcamouflage


Sinds de invoering van de stalen helm in 1915 werd het vrij snel duidelijk voor militairen dat de helm niet alleen bescherming bood, maar ook een risico vormde. Door de ronde vorm was de helm een opvallende verschijning en viel de helm vaak al op afstand op. De ronde vorm in combinatie met een gladde geschilderde afwerking zorgde vaak ook voor een versterking van schittering door o.a. zonlicht.



In Nederland werd na de Eerste Wereldoorlog steeds meer aandacht geschonken aan camouflage, echter er werd niet specifiek aandacht besteed aan het camoufleren van helmen.

In het Voorschrift Inrichtingen Stellingen (V.I.S.), No 77h, deel IX, Maskeering (Breda 1931) wordt op bladzijdes 71 t/m 74 het gebruik van takken, het kleuren van het gelaat en het gebruik van een zandzak voor het gezicht beschreven. Er wordt echter nergens beschreven hoe de takken worden bevestigd.

Op de bijgaande figuren 51a en 51b lijkt het zelfs alsof de helm zelf niet gecamoufleerd is, maar dat er takken tussen de uitrusting zijn gestoken die tot boven de helm uitreiken.



Op verschillende afbeeldingen zijn manschappen en onderofficieren van de Luchtafweer (LuA) te zien die de kinriem gebruiken om de helm te camoufleren. De kinriem is aan de buitenzijde over de helmbol is vastgemaakt waarbij gras tussen kinriem en helm gestoken is. Er zijn ook foto’s waar te zien is dat de kinriem meer naar achteren over de scherm vastgemaakt is. Op deze afbeeldingen is vaak ook te zien dat camouflagemateriaal tussen overige uitrustingstukken is gestoken. Dit doet vermoeden dat het best mogelijk is dat deze wijze van camoufleren voortkomt uit de Voorschrift Inrichtingen Stellingen (V.I.S.), No 77h, deel IX, Maskeering (Breda 1931).


Duidelijk is te zien dat de kinriem over de scherm is vastgezet met eronder camouflagemateriaal geplaatst.

Ook is te zien dat her en der camouflagemateriaal tussen de uitrustingstukken is gestoken.



In de winter van 1939/1940 werden helmen met een stuk witte laken gecamoufleerd, wat gedaan werd met het versnijden van beddengoed. De stukken witte lakens werden over de helm gelegd waarbij de uiteinden of onder de binnenwerk werd gestoken, of door middel van knopen strak getrokken.



De ‘rubberring tot maskeering van den helm’, ook wel helmring, helmband of helmelastiek genoemd, werd na beproeving op 09 maart 1939 ingevoerd bij het veldleger. Pas op 24 oktober 1939 werd de productie gegund aan Rubberfabriek Vredestein en eind april 1940 werden de eerste helmringen uitgereikt aan militairen.

De helmring was gemaakt van donker olijfgroene rubber. De rubberenband was 16mm breed, 3mm dik en de buitenste diameter was ongeveer 20,7cm. Aan weerzijden waren 2 grijsgroene lederen lussen met een stalen haak. Zowel lederen lus als haak werden met stalen klinknagels vastgemaakt.

De helmring is op zeer kleine schaal gebruikt tot aan de capitulatie. Het overgrote deel van de voorraad was nog in opslag tijdens de Duitse inval. De Duitse bezetter gaf aan geen belangstelling te hebben in de helmringen en het is onbekend wat met de voorraad is gebeurd.



Vlak voor de Duitse inval in mei1940, zien we ook dat helmen worden gecamoufleerd door middel van het verven van de helm. Vaak gebeurde dit nadat de helmembleem werd verwijderd om de ontstane kale plek te verven. Dit was echter niet altijd het geval en er werden vele verschillende groene en bruine kleuren gebruikt, afhankelijk van beschikbaarheid.

Soms werd het verf gemengd met hooi of zand om een grove structuur te krijgen om zo schittering van de helm te voorkomen. Het kwam ook voor dat de kale plek en helm met modder werd besmeurd.



Vanaf eind 1944, begin 1945 zien we dat m40C helmen gebruikt worden door leden van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (NBS). Deze helmen waren oorspronkelijk zwart van kleur maar door de NBS leden vaak aan de buitenzijde in het (donker) groen overgeverfd. Er zijn ook enkele gecamoufleerde exemplaren.



Nadat de Nederlandse regering had besloten om vanaf 1946 troepen vanuit Nederland in te zetten in Nederlands-Indie, werd door de uitgezonden militairen ook nagedacht over het camoufleren van helmen. Vele militairen waren afkomstig van de Princes Irene Brigade en van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten. Onder deze militairen was niet alleen voldoende gevechtservaring aanwezig, maar ook ervaring met betrekking tot maskeering, waar onder het camoufleren van helmen.

Vele helmen werden op allerlei manieren gecamoufleerd. Er werden helmnetten gebruikt afkomstig uit de Verenigde Koninkrijk, Canada, India, Verenigde Staten en meer. Ook werden helmen soms met verf gecamoufleerd of er werden zwarte vlekken aangebracht met schoensmeer.



Met de invoering van de m53 Troepenhelm in 1953, werd vanuit de Koninklijke Landmacht nagedacht over het camoufleren van de helm. In de Voorlopige Voorschrift A-1527, vastgesteld op 02 april 1951, wordt op pagina 20 beschreven hoe de helm gecamoufleerd dient te worden en wat de aandachtspunten zijn.



De proefmodel Woodland helmovertrek wordt vaak ten onrechte aangemerkt als de eerste model m95 helmovertrek wat dus niet het geval is. Deze helmovertrekken zijn Woodland helmovertreken die gebruikt zijn tijdens veldbeproevingen van de composithelmen, begin jaren '90. Deze helmovertrekken hebben als basis de m92 Woodland helmovertrek, zijn boven de tongen afgesneden en voorzien van een elastiek welke is ingenaaid.


Het is mij onbekend wie deze helmovertrekken heeft geproduceerd. De aanname die ik maak, is dat deze helm overtrekken van een fabrikant afkomen en dat er verschillende variaties zijn in gebruikte stof. De meeste overtrekken zijn van grof geweven stof (100% katoen) wat opvallend is. Er zijn ook overtrekken bekend waarvan deze bestaan uit een combinatie van zowel grof geweven stof (100% katoen) en gladde stof (50% katoen/50% polyester).

Tot heden heb ik geen enkele hoes gezien met een label.


Een ander interessante waarneming is dat deze type helmhoes 14 camouflage sleuven heeft net als de standaard m92 Woodland hoes. Echter, in tegenstelling tot de m92 Woodland hoes zijn de 2 delen met 4 sleuven naast elkaar genaaid in plaats van tegenover elkaar. Dit doet mij vermoeden dat het afgekeurde m92 Woodland hoezen kunnen zijn en aangepast voor de composiethelmen. Deze hoezen (met tongen ipv elastiek) zouden namelijk niet geschikt zijn om te gebruiken op de m53 helm.

Bij de hier getoonde exemplaar kunt u zien dat de 2 voorste delen een extra 4de sleuf hebben onderaan.


Wat ook opvalt is dat de sleuven bestemd voor camouflage aan de binnenzijde zijn voorzien van extra stukken stof om de sleuven te versterken. Dit heb ik nog niet gezien bij de m92 hoezen. Mogelijk zijn deze hoezen dan ook van een latere productiedatum die aangepast zijn.


Het is mij niet bekend of deze helmovertrekken tijdens de IFOR-1 missie zijn gebruikt.



In 1996 werd een nieuwe type helmovertrek geintroduceerd voor de nieuw ingevoerde composiete Gevechtshelm m95. Dit nieuw model helmovertrek werd versneld ingevoerd om de militairen op missie snel van een fatsoenlijke helmovertrek te voorzien. Tijdens de IFOR-1 missie werd op kleine schaal aan militairen die later inroteerden deze eerste model helmovertrek uitgereikt. Deze helmovertrek verving hiermee de m53 woodland helmovertrek (al dan niet aangepast) die tot dan als tijdelijke oplossing werd gebruikt door de IFOR-1 eenheden. Militairen van IFOR-2 waren deels uitgerust met de m95 helm en voorzien van de eerste model m95 helmovertrek.



Uiteindelijk was de definietive uitvoering van de helmovertrek voor de m95 helm ingevoerd tegen het einde van 1996 en waren de militairen die met SFOR-1 inroteerden uitgerust met het definitieve model helmovertrek.


Dutchhelmets gebruikt cookies van derde partijen om bij te houden hoe u onze website gebruikt. Dit helpt om beter te begrijpen hoe bezoekers onze site kunnen vinden en gebruiken en stelt Dutchhelmets in staat om de site te verbeteren en om betere campagnes op te zetten. Dutchhelmets uses third party cookies to track how you use the website. This helps us better understand how visitors can find and use our site and allows us to run better campaigns.

Accept